Loader Loading...
EAD Logo Taking too long?

Reload Reload document
| Open Open in new tab

Pobierz [155.37 KB]

 

Ludzie i miejsca. O wybitnym szachiście ze Stawisk[1]

BŁOGOSŁAWIONEJ PAMIĘCI AKIBY RUBINSTEINA[2]

Akiva Fett 

Akiba Rubinstein urodził się w Stawiskach w 1882 r. Był czternastym dzieckiem w swojej rodzinie. Urodził się około ośmiu miesięcy po tym, jak jego ojciec zmarł na gruźlicę. Nazwano go Akiba, po ojcu. Jego ojciec był wybitnym uczniem rabbiego Szymona Sofera z Krakowa. Był synem rabbiego Jaakowa  Jonatana Rubinsztejna, rabina Grajewa, jednego z uczniów Chatama Sofera[3], który otrzymał ordynację rabiniczną z jego rąk, w wieku 18 lat.

Matka Akiby, Reizel, była drugą córką znanego filantropa reba Aarona Eliezera Denenberga, który stał się bogaty poprzez biznes drzewny i podarował znaczną część swojej fortuny dla dobroczynnych stowarzyszeń w Stawiskach. Reb Aaron Eliezer Denenberg odwiedził Ziemię Izraela i zbudował synagogę w Jerozolimie, która stoi tam do dziś. W każdą środę, sześćdziesięciu studentów jesziwy jadało przy jego stole, na cześć urodzin jego syna, który przyszedł na świat po narodzeniu się trzech córek.

Kiedy matka Akiby została wdową, było jej bardzo trudno troszczyć się o swoje dzieci, które były słabe. Rzeczywiście, większość z nich zmarła w dzieciństwie albo w młodości. W okresie dzieciństwa Akiby rodzina Rubinsztejnów przeniosła się do Białegostoku po tam, jak jego matka poślubiła rabbiego Hellera, znanego jako „Geniusz (Illuy) z Pińska”. Akiba uczył się w Białymstoku razem z Chaimem, synem Illuy z Pińska, który był w tym samym wieku co on. Chaim też był geniuszem, który później stał się znany jako profesor Chaim Heller, badacz źródeł Biblii w tradycyjnym stylu. W swoim czasie był znany jako jeden z duchowych liderów judaizmu ortodoksyjnego w Stanach Zjednoczonych.

Z powodu fizycznej słabości podczas dzieciństwa i młodości oraz z obawy przed gruźlicą, która była powszechna w tamtym czasie, nie posłano Akiby do jesziwy, jak było wtedy w zwyczaju. Podczas swoich wielu wolnych godzin, które miał do dyspozycji, grał on w szachy w jednej z karczm, położonej blisko jego domu. Często „grał z sobą samym”, to znaczy studiował szczegóły posunięć szachowych, które później miały przynieść owoce. W krótkim czasie, wyrobił sobie markę jako znakomity szachista. Kiedy słynny gracz w szachy z Łodzi, miejsca znanego jako ważne centrum szachowe, odwiedził Białystok, Akiba zaprezentował się przed nim. Kiedy gość go ocenił, zostało dowiedzione, że młody Rubinstein był utalentowanym szachistą i natychmiast zaproszono Akibę do udziału w szachowych mistrzostwach w Łodzi. W czasie tych zawodów Akiba z dużą łatwością pokonał najlepszych graczy szachowych w mieście i ku zaskoczeniu wszystkich, zdobył tytuł mistrza Łodzi. Po błyskotliwym zwycięstwie, Akiba stał się znaną narodową osobowością szachową. Był zapraszany na mistrzostwa do innych miast i kontynuował progres, aż do momentu, kiedy został zaproszony na narodowe mistrzostwa szachowe Rosji w Sankt Petersburgu w 1909 r. Uczestniczyli w nich najbardziej doświadczeni szachiści z całej Rosji, włącznie ze światowym arcymistrzem dr. Emanuelem Laskerem. Ku zaskoczeniu wszystkich, młody Akiba Rubinstein zremisował w tych narodowych zawodach z Laskerem, w meczu o pierwsze miejsce, i stał się znaną osobowością szachową na całym świecie. Od tamtej pory był zapraszany na najważniejsze międzynarodowe mistrzostwa.

Podczas tych konkursów reprezentował poziom, jaki osiągnęło niewielu zapisanych w kronikach szachowych. Zdobył pierwsze miejsce w czterech największych międzynarodowych mistrzostw, kiedy błyskotliwie pokonał gigantów szachowych. Natomiast szczyt swego sukcesu osiągnął na zawodach w San Sebastian w Hiszpanii w 1912 r.

Wielu jego fanów podnosiło jego reputację w światowych mistrzostwach szachowych. Jednak arcymistrz światowy, dr Emanuel Lasker, zignorował opinię międzynarodowej wspólnoty szachowej i zaprosił eksperta szachowego Schlechtera do walki przeciw sobie o tytuł światowy. Ta odmowa dr. Laskera, aby zaprosić Rubinsteina, który był uważany za jednego z szachowych gigantów w tamtym czasie, nigdy nie została zapomniana. Kiedy światowe mistrzostwa szachowe zostały wznowione po I wojnie światowej, ten incydent został przywołany przez arcymistrza Botwinnika jako przekonywujący powód, aby zakazać szachowym arcymistrzom decydowania, kto będzie ich rywalem o mistrzostwo.

Akiba Rubinstein dokonał wielu innowacji w teorii szachowej, a kolekcja jego gier, która została opublikowana, służy jako materiał szkoleniowy dla szachistów do dziś. Jego błyskotliwe gry były umieszczane w podręcznikach szachowych (tzn. w podręczniku dr. Euwe, byłego arcymistrza szachowego).

Akiba poślubił kobietę z rodziny Lewów ze Szczuczyna podczas I wojny światowej. Wraz z żoną mieli dwóch synów, Jonatana i Szlomo. Po wojnie osiadli w Brukseli, w Belgii. Wielu ekspertów szachowych z miast niderlandzkich zaliczało się do jego uczniów.

Po I wojnie światowej jego zdrowie stało się słabe i Akiba zaczął cierpieć na bóle głowy i nerwowość. To wpływało na jego grę. Wraz z upływem czasu jego gra bardzo ucierpiała i utracił on gry na drugim i trzecim poziomie. Pomimo tego miał na swoim koncie znakomite osiągnięcia, kiedy grał przeciw wielkim rywalom i wygrywał nagrody na większości zawodów o charakterze sportowym.

Odwiedził Ziemię Izraela w 1931 r. Było to rzadkie wydarzenie zapisane w kronikach szachów w Ziemi Izraela. Zdrowie Akiby podupadło zupełnie w latach II wojny światowej i wówczas popadł on w depresję. Stał się samotnikiem i wycofał się z życia wspólnotowego. Jego sytuacja ekonomiczna także się pogorszyła, ponieważ utrzymywał się z szachów przez całe życie. Instytucje szachowe publikowały jego gry w książkach i wspierały go z zysków ze sprzedaży.

W czasie II wojny światowej został ukryty przez swoich fanów w Belgii i przeżył. Jego najmłodszy syn był wysłany do obozu koncentracyjnego, ale przeżył dzięki swej błyskotliwej grze, ponieważ komendant nazistowskiego obozu, który sam był dobrym szachistą, nie chciał stracić takiego szachowego rywala.

Żona Akiby opiekowała się nim z bezgranicznym poświęceniem i dbała o wszystkie jego potrzeby. Po jej śmierci, został przyjęty do domu opieki, gdzie pozostał do końca swego życia.

NIE MA JUŻ MIĘDZY NAMI AKIBY RUBINSTEINA[4]

  1. Czerniak

Wraz ze śmiercią Akiby Rubinsteina, odszedł ze sceny jeden z ostatnich szachowych liderów świata początków tego stulecia. Pozostają już tylko dwaj ci mistrzowie przy życiu: dr Bronstein i prof. Widmer. Rubinstein urodził się w polskim miasteczku Stawiskach, jako potomek rodziny rabinicznej. Zaczął angażować się w szachy, kiedy miał piętnaście lat i szybko został wyśmienitym szachistą. Jego pierwsze osiągnięcia obejmowały zwycięstwo w pojedynku z Silvą, trzecia nagroda w szachowych mistrzostwach Rosji w 1903 r. i remis w walce o pierwsze miejsce z Durasem w konkursie w Armenii[5] w 1905 r. (najpierw z Laskerem). Rok 1912 był rokiem jego najbardziej błyskotliwych zwycięstw – trzy pierwsze nagrody w konkursach międzynarodowych. W tej epoce był uważany za poważnego kandydata do arcymistrza świata i gdyby nie wybuch wojny, on mógł z pewnością na to zasłużyć.

Rubinstein odwiedził Izrael w 1931 r. i rozegrał mecz symultaniczny. Podczas swojej wizyty, napisał artykuł o szachach w czystym hebrajskim, na prośbę redaktora pisma „Szachy” (HaShachmat”), które było wtedy publikowane.

Rubinstein, cichy i skromny człowiek, opuszczał halę zawodów po zakończeniu swojej gry, nie pytając o wyniki innych rywali i bez sprawdzania zmian, które miały miejsce w rejestrze zawodów. Nagroda go nie pociągała. W jego oczach, prawidłowość gry, poprawne pomysły i wymagające ruchy były tym, co było ważne. Kiedy mówił o swoich najbardziej błyskotliwych partiach, zwyczajowo wskazywał: „To była logiczna gra.”

Rubinstein był świetny we wszystkich aspektach gry. Nie ma prawie ruchu otwierającego, który nie nosi by śladu pewnych jego pomysłów, na przykład: obrona czterech skoczków, ruch Tarrasza w Gambicie Królowej, kilka metod w Obronie Francuskiej, obrona Nimzowitscha i inne. Jednak wieczną sławę osiągnął w swoich grach końcowych, które prowadził z wirtuozerią.

Dwaj synowie Rubinsteina są zaliczani do najlepszych szachistów Belgii i zgodnie z opinią dr. Uewe: „Tylko wielkie nazwisko ich ojca działa na ich niekorzyść”.

Z artykułu w „Haaretz” , 14 kwietnia 1961 r.

 

Tłumaczenie z języka angielskiego: Mirosław Reczko

[1] Materiał pochodzi z wersji anglojęzycznej Księgi pamięci żydowskiej gminy Stawiski tłumaczonej ze środków MNiSW w ramach projektu „Dialog” realizowanego przez ŁTN im. Wagów w Łomży.

[2] Księga pamięci żydowskiej gminy Stawiski, maszynopis tłumaczenia z jęz. angielskiego, s. 144 oryginału.

[3] Chatam Sofer – rabbi Mosze Sofer (1762-1839), jeden z najwybitniejszych rabinicznych liderów XVIII w. Był rabinem Pressburga (Bratysławy) przez 33 lata i był bardzo gorliwy w obronie ortodoksji przed próbami reform.

[4] Księga pamięci żydowskiej gminy…, dz. cyt., s. 146.

[5] Miejsce rozegrania tych zawodów jest wysoce wątpliwe.

Kategorie: Żydzi

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

412 views
Zmień rozmiar